Türkiye'nin doğal güzellikleri ve endemik türlerinin korunması açısından büyük öneme sahip milli parklar, 12 Mart 2026 tarihinde TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen yasayla önemli bir dönemece girdi. Milli Parklar Kanunu ve bazı diğer kanunlarda yapılan değişiklikler, kamuoyunda geniş çaplı tartışmalara yol açtı. Bu değişiklikler, milli parkların yönetim şekillerinden kullanım amaçlarına kadar birçok kritik alanı etkiliyor.
TBMM'de Kabul Edilen Kanun Değişikliğinin Detayları
Genel Kurul'da kabul edilen yasayla birlikte, milli parkların korunması ve işletilmesine yönelik bazı eski düzenlemeler güncellenirken, yeni hükümler de getiriliyor. Özellikle çevre koruma ile ekonomik faaliyetlerin dengesi konusunda köklü değişiklikler öngörülüyor. Bu değişiklikler arasında en dikkat çeken maddeler, milli parkların daha etkin işletilmesi amacıyla bazı alanlarda özel sektör işbirliğinin teşvik edilmesi ve kiralama yetkilerinin genişletilmesi olarak öne çıkıyor.
Kanunda yapılan bu değişiklikler ile milli parklar üzerindeki kamu kontrolünün azaltıldığı ve özel sektörün payının artırıldığı eleştirileri gündeme geldi. Hükümet yetkilileri ise bu düzenlemelerin milli parkların sürdürülebilir yönetimine katkı sunacağını savunuyor. Ancak muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları bu yaklaşımı ciddi bir çevre riskinin başlangıcı olarak değerlendiriyor.
CHP'den Sert Tepki: "Rant Alanına Dönüşüyor"
CHP Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın, TBMM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, söz konusu yasa değişikliğini sert dille eleştirdi. Günaydın, "Ruhuyla, özüyle, lafzıyla, metniyle asla kabul edemeyeceğimiz, Anayasa'ya aykırı olmaktan öte Türkiye'nin uygarlık birikimine aykırı olan bu düzenlemeye Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak ret oyu vereceğimizi kamuoyuna ilan ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Günaydın'ın açıklamaları, milli parkların kamu yararından ziyade şirketlerin çıkarları doğrultusunda rant alanına dönüştürüleceği endişesini açıkça ortaya koyuyor. CHP'nin bu tepkisi, yasa değişikliğinin çevresel ve sosyal etkileri üzerine yapılacak yoğun tartışmaların işareti olarak değerlendiriliyor.
Ruh ve Esas Açısından Anayasa İhlali İddiası
CHP'nin vurguladığı diğer bir kritik nokta ise yasa değişikliğinin Anayasa'ya aykırılığıdır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın çevre ile ilgili maddeleri, doğal kaynakların korunmasını kamu yararına bağlamakta ve çevrenin sürdürülebilirliği için güçlü koruma mekanizmaları öngörmektedir. Günaydın, yeni düzenlemenin bu temel ilkelere ters düştüğünü savunmaktadır.
Buna göre, milli parkların kamu denetiminden çıkarılarak özel sektörün daha fazla müdahalesine açılması, yasa metninde belirtilen çevresel koruma gerekliliklerine uymamak anlamına geliyor. Uzmanlar da yürürlükteki mevzuatla çelişen bu uygulamanın geri dönülmez ekolojik tahribatlara yol açabileceğini ifade ediyor.
Milli Parkların Ekonomik ve Çevresel Rolü
Ülkemizde toplam yüzölçümü yaklaşık 1 milyon hektar olan milli parklar, biyolojik çeşitlilik açısından büyük önem taşıyor. Doğal yaşam alanlarının korunması, endemik türlerin yaşamının sürdürülebilirliği ve ekoturizmin gelişimi açısından bu alanlar vazgeçilmez unsurlar arasında yer alıyor.
Ancak milli parkların ekonomik potansiyeli de göz ardı edilemiyor. Doğru yönetilen milli parklar, özellikle ekoturizm sektörü için önemli gelir kaynaklarına dönüşebiliyor. Bu bağlamda, kamu-özel işbirlikleriyle milli parkların sosyal ve ekonomik değerinin artırılması hedefleniyor. Ancak karşıt görüşler, doğa koruma ile ticarileşmenin dengelenmesinin zor olduğuna dikkat çekiyor.
Uluslararası Karşılaştırmalar ve Türkiye'nin Durumu
Avrupa ve Amerika kıtasında milli parkların yönetimi genellikle sıkı kamusal denetimle yürütülürken, bazı ülkelerde özel sektörün park yönetiminde pay sahibi olduğu modeller de bulunuyor. Fakat bu uygulamalarda, çevresel koruma ilkesinin önceliği asla göz ardı edilmiyor.
Türkiye'de ise yeni yasa ile kamu kontrolünün azalması, çevreciler tarafından eleştiriliyor. Ayrıca uluslararası standartlar ve sözleşmeler bağlamında da Türkiye'nin bu alandaki yükümlülüklerine uygunluk sorgulanıyor. Bu nedenle, kanun değişikliğinin uzun vadeli etkileri konusunda belirsizlikler sürüyor.
Türkiye'deki milli parkların korunması ve işletilmesi kritik önem taşıyorGelecek Perspektifi ve Olası Sonuçlar
Yeni kanun değişikliğinin kabulüyle birlikte milli parkların geleceği konusunda çeşitli senaryolar gündeme geliyor. Kamu-özel sektör işbirliklerinin artmasıyla milli parkların daha fazla ziyaretçi çekmesi ve ekonomik gelirlerin artması beklenirken, bu durumun doğrudan veya dolaylı olarak ekolojik dengeleri olumsuz etkileme riski bulunuyor.
Uzmanlar, bu süreçte sürdürülebilirlik ilkelerinin mutlaka ön planda tutulması gerektiğini vurgularken, çevresel tahribata yol açabilecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, şeffaflık ve kamu katılımının artırılması da kritik öneriler arasında yer alıyor.
Toplumsal ve Siyasi Yansımalar
CHP ve diğer muhalefet partilerinin kanun değişikliğine karşı çıkması, bu mevzuatın önümüzdeki dönemde siyasi gündemde yoğun tartışmalara yol açacağının işaretleri olarak değerlendirilebilir. Özellikle doğa savunucuları, sivil toplum kuruluşları ve akademisyenler yeni düzenlemenin iptali için davalar açabilir veya kamuoyu kampanyaları düzenleyebilir.
Hükümetin ise çevre politikalarında yeni bir strateji geliştirmesi ve kamuoyunu ikna edici somut adımlar atması bekleniyor.
TBMM Genel Kurulu'nda yoğun tartışmalar yaşanıyorSonuç ve Değerlendirme
12 Mart 2026'da TBMM'de kabul edilen Milli Parklar Kanunu ve bazı diğer kanunlardaki değişiklikler, Türkiye'nin doğal mirasının korunması açısından kritik bir viraj yaratıyor. CHP'nin sert muhalefeti ve toplumun geniş kesimlerinde oluşan endişeler, bu konunun ne denli hassas olduğunu gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde, kanun değişikliğinin uygulanması sırasında yaşanacak gelişmeler, milli parkların geleceğini belirleyecek. Sürdürülebilir çevre politikalarının uygulanması, ekosistemin korunması ve kamu yararının önceliklendirilmesi, Türkiye'nin doğal zenginliklerinin korunmasını sağlayacak temel unsurlar olarak öne çıkıyor.